Słynna Piwnica pod Baranami to z pewnością jedna z większych
krakowskich legend. Powstała w 1956 roku z inicjatywy Piotra
Skrzyneckiego, historyka z wykształcenia, którego krakowianie do dziś
wspominają z wielkim sentymentem. Początkowo Piwnica to był Klub
Młodzieży Twórczej, w którym studenci i absolwenci miejscowych szkół
artystycznych – plastycy, muzycy, aktorzy mogli się spotkać, pogadać i
napić przy okazji. Działa od początku w podziemiach Pałacu Pod Baranami
na Rynku Głównym w Krakowie. Wśród założycieli znaleźli się m.in.
Krzysztof Penderecki, Bronisław Chromy, Andrzej Kurylewicz, Jerzy
Bereś.
Oficjalne otwarcie Piwnicy odbyło się w maju 1956 roku. Wkrótce
studencki klub przekształcił się w kabaret i zaprezentował swe pierwsze
przedstawienie. Wystąpili w nim Barbara Nawratowicz, Kika Lelicińska,
Maja Świeżawska, Pusia Pawełek, Krzysztof Litwin, Rajmund Jarosz,
Tadeusz Kwinta i Ryszard Fischbach. Konferansjerem był Krzysztof Zrałek
(Pankiewicz). Potem rolę prowadzącego przejął. Kabaret ten kontynuował
tradycje kabaretu paryskiego. Wśród największych gwiazd Piwnicy byli
Krzysztof Komeda, Ewa Demarczyk, Leszek Długosz, Tadeusz Kwinta,
Mieczysław Święcicki, Alosza Awdiejew, Halina Wyrodek, Jan Kanty
Pawluśkiewicz. Występy w Piwnicy rozpoczął również Marek Grechuta.
Później przyszli m.in. Grzegorz Turnau i Jacek Wójcicki. Teksty do
kabaretu pisał m.in. Wiesław Dymny, a oprawę plastyczną przedstawień
przygotowywał Kazimierz Wiśniak.
W przedstawieniach kabaretu wykorzystywano różne teksty, od Biblii i
traktatów filozoficznych po komunikaty prasowe i instrukcje obsługi.
Scenografię tworzyły martwe przedmioty na wzór Marcela Duchampa, a za
kostiumy służyły zdekompletowane stroje, peruki, kapelusze. Ze sceny
rzucano banknoty i szmaty. W trakcie skeczu na publiczność leciała
czasem posiekana kapusta. Wykonawcami Piwnicy byli zawodowi aktorzy,
twórcy związani z Piwnicą oraz specjalni goście, z których wielu było
amatorami. I tak jest do dziś, choć nie ma od ponad 10 lat mentora
Piwnicy czyli Piotra Skrzyneckiego, a wiele gwiazd z tego kabaretu już
nie żyje.
Tradycją Piwnicy oprócz przedstawień są również bale i widowiska
plenerowe. Z okazji świąt Bożego Narodzenia i Wielkiej Nocy wydawano
przyjęcia – Opłatek i Jajeczko. Hucznie obchodzono kolejne rocznice
istnienia kabaretu.
W latach 70. Piwnica przygotowała rekonstrukcje zdarzeń historycznych:
wjazd księcia Józefa Poniatowskiego do Krakowa, bal w Sukiennicach, a w
następnych latach Hołd pruski, przysięgę Tadeusza Kościuszki, czy bal
na pożegnanie komuny.
Występy odbywają się w każdą sobotę o 21. Piwnica jest otwarta
codziennie od 11 do ostatniego klienta. Regularnie urządzane są w niej
recitale i wystawy. Zespół tez daje występy po Polsce. Jednym z takich
był bożonarodzeniowy koncert w Olsztynie. Szczelnie wypełniona sala
sesyjna Urzędu Wojewódzkiego w skupieniu słuchała piosenek i wierszy.
Wystąpili Tadeusz Kwinta, Tamara Kalinowska, Dorota Ślęzak, Ewa
Wnukowa, Ola Maurer, Zbigniew Raj, Czesław Wojtała. Na fortepianie grał
Paweł Pierzchała, na skrzypcach – Tomasz Półtorak, na gitarze – Jerzy
Wysocki, a na organach Aneta Talkowska. Koncert poprowadził Krzysztof
Janicki.
Pogodna atmosfera świąt udzieliła się publiczności, która owacyjnie nagradzała brawami artystów.
BN (8.12.2009)
|
