Jeden poziom, kilka różnych umiejętności

Popularne oznaczenia A1, A2, B1, B2, C1 czy C2 pomagają uporządkować znajomość języka, ale w praktyce kompetencje jednej osoby mogą być nierównomierne. Czytanie, słuchanie, pisanie i mówienie rozwijają się przecież poprzez inne rodzaje aktywności.

Osoba pracująca na co dzień z dokumentacją techniczną może bardzo sprawnie rozumieć specjalistyczne teksty. Jeśli jednak niemal nigdy nie uczestniczy w rozmowach po angielsku, spontaniczna wypowiedź będzie dla niej znacznie trudniejsza. Z kolei ktoś, kto często podróżuje i regularnie rozmawia z ludźmi, może swobodnie radzić sobie w codziennych sytuacjach, mimo że popełnia błędy podczas pisania bardziej formalnych wiadomości.

Podobne różnice występują także w obrębie samego słownictwa. Specjalista może znać dziesiątki precyzyjnych terminów związanych ze swoją branżą, a zatrzymać się przy nazwie przedmiotu używanego w kuchni. Nie oznacza to, że jego angielski jest "dobry" albo "słaby". Oznacza, że rozwijał się przede wszystkim tam, gdzie był potrzebny.

Skąd biorą się nierówności w języku dorosłego?

Szkoła często prowadzi uczniów według podobnego programu, ale po zakończeniu edukacji sposób kontaktu z angielskim zaczyna się mocno różnić. Jedni oglądają seriale bez polskiego lektora, inni pracują z zagraniczną dokumentacją, jeszcze inni używają języka głównie podczas kilku wyjazdów w roku.

W efekcie po kilku latach profil kompetencji może wyglądać bardzo indywidualnie. Na jego kształt wpływają między innymi:

• rodzaj materiałów, z którymi dana osoba ma najczęściej kontakt;
• sytuacje zawodowe wymagające używania angielskiego;
• częstotliwość rozmów, pisania i słuchania;
• zainteresowania oraz język potrzebny do ich rozwijania;
• wcześniejszy sposób nauki i obszary, które były najmocniej ćwiczone.

Dobrym przykładem jest osoba pracująca w międzynarodowym środowisku głównie poprzez komunikatory tekstowe. Może sprawnie pisać krótkie wiadomości, znać branżowe zwroty i bez problemu rozumieć polecenia. Pierwsze spotkanie online z zagranicznym zespołem ujawnia jednak, że znacznie mniej doświadczenia ma w szybkim reagowaniu na pytania. To konkretna luka, a nie dowód na brak całej wcześniejszej wiedzy.

Czy wszystkie obszary angielskiego trzeba rozwijać jednakowo?

Nie zawsze. Jeśli angielski ma służyć głównie do rozmów z klientami, poświęcanie takiej samej ilości czasu na rozbudowane formy pisemne może nie odpowiadać aktualnym potrzebom. Gdy natomiast ktoś przygotowuje raporty, oferty i korespondencję dla zagranicznych partnerów, precyzja pisania staje się znacznie istotniejsza.

Można oczywiście dążyć do równomiernego rozwoju wszystkich kompetencji. Nie oznacza to jednak, że każda z nich w danym momencie powinna otrzymać identyczny priorytet. W nauce dorosłych czas jest ograniczonym zasobem, dlatego sensownie jest powiązać intensywność pracy z sytuacjami, które rzeczywiście występują w życiu.

Czasami największym problemem będzie rozumienie szybkiej mowy. Innym razem brak zwrotów potrzebnych podczas prezentacji albo trudność z pisaniem formalnych wiadomości. Zdarza się również, że wszystkie podstawowe umiejętności są na podobnym poziomie, ale potrzebne jest rozwinięcie słownictwa z konkretnej dziedziny. Ten sam podręcznik realizowany od pierwszej do ostatniej strony nie musi trafiać w każdą z tych potrzeb.

Profil językowy może być lepszym punktem wyjścia niż sama ocena poziomu

Przed rozpoczęciem nauki dobrze ustalić nie tylko ogólny poziom, lecz także sprawdzić, jak język działa w różnych zadaniach. Krótka rozmowa może pokazać coś zupełnie innego niż test wyboru. Napisanie maila ujawni problemy, które nie pojawiają się podczas czytania, a odsłuchanie naturalnej wypowiedzi pozwoli ocenić umiejętność rozumienia języka używanego w rzeczywistym tempie.

Praktyczna diagnoza może dotyczyć na przykład czterech kwestii:

• co dana osoba potrafi zrobić po angielsku bez większego wysiłku;
• przy jakich zadaniach potrzebuje więcej czasu lub pomocy;
• w jakich sytuacjach język będzie używany najczęściej;
• które braki mają największy wpływ na codzienną komunikację.

Dopiero na tej podstawie można zdecydować, czy większego nacisku wymaga konwersacja, słuchanie, gramatyka, język zawodowy czy jeszcze inny obszar. Speaking House przedstawia angielski dla dorosłych jako zajęcia online z programem dopasowanym do poziomu, potrzeb i celu uczestnika, a w ofercie uwzględnia między innymi General English, Business English oraz możliwość łączenia różnych elementów kursu. Szczegóły znajdują się pod adresem https://speakinghouse.pl/angielski-dla-doroslych-online/

Takie podejście jest szczególnie istotne wtedy, gdy mocne i słabsze strony kursanta wyraźnie się różnią. Zamiast zakładać, że każda kompetencja znajduje się dokładnie na tym samym poziomie, można pracować nad obszarem, którego poprawa przyniesie największą zmianę w praktycznym używaniu języka.

Cel również może zmienić profil potrzeb

Język potrzebny dzisiaj nie musi być tym samym językiem, który przyda się za dwa lata. Awans może oznaczać więcej prezentacji i spotkań. Zmiana firmy może zwiększyć liczbę kontaktów z zagranicznymi klientami. Rozpoczęcie studiów podyplomowych może wymagać sprawnego czytania publikacji, a częstsze podróże przesuną nacisk w stronę codziennej komunikacji.

Dlatego rozwój angielskiego nie zawsze przypomina wchodzenie po kolejnych szczeblach jednej drabiny. Czasem bardziej przypomina rozbudowę zestawu narzędzi. Jedne są już dobrze opanowane, inne przez długi czas pozostawały prawie nieużywane, a nowe okoliczności mogą nagle zwiększyć ich znaczenie.

Zamiast więc sprowadzać cały angielski do pytania "jaki mam poziom?", bardziej praktyczne może być inne: "co potrafię zrobić po angielsku i czego potrzebuję w sytuacjach, które rzeczywiście mnie czekają?". Taka perspektywa pozwala dokładniej ocenić własne umiejętności i skierować naukę tam, gdzie będzie faktycznie wykorzystywana.